Circulus Latinus Bruxellensis sub auspiciis sodalitatis Melissae necnon fundationis «Humanitas Europae» Bruxellis congregari solet secundo quoque mense, moderante Gaio Licoppe, ad Latinitatem iucunde exercendam.

Die 30 m. Aprilis a. 2022


Hora tertia postmeridiana incohata est sessio, quam participaverunt novem sodales.

Imprimis, ut solet, participes de novis nuntiis tractaverunt, praesertim de conventu Delphis habito deque  primo Die Europaeo linguis cultibusque antiquis dicato. Ego mutationem in ordine rerum agendarum nostrae sessionis proposui; fortuito enim fiebat ut hora quinta haberetur acroasis unius horae, ultima seriei hoc anno academico institutae ab Academia Latinitati Fovendae; hae acroases fiunt modo virtuali. Omnibus placuit propositum Terentii Tunberg ea occasione auscultandi.

Argumentum disceptationi aptum proposuit Annula "de re politica in muncipio"; ipsa enim scabina est in Collegio Municipii Lovariae (nomen XII saeculi, postea La Louvière factum). Fuse explicuit quomodo res parvae urbis (circiter 80.000 incolarum) a Collegio municipali gererentur; singuli participes de aliquo aspectu politico opinionem suam patefecerunt.

Cum iam instaret acroasis, inter pausam cafeariam instrumenta idonea disposita sunt, quibus oratorem loquentem in magno albo videremus. Tum vidimus, quamquam Oceanum Atlanticum nos ab eo dividebat, oratorem Terentium Tunberg, professorem litterarum Latinarum in studiorum Universitate Lexintoniae in Kentukia. Qui verba fecit hoc titulo: "Audiamus quae Desiderius ille Erasmus de elegantia praeceperit", multis citatis adiunctis, quae in albo facile legi poterant. Haec acroasis publicabitur in Academiae sede interretiali.

Finis acroasis bene congruebat cum ipsius sessionis fine.

Quattuor participes proximam cauponam petiverunt, ubi iucunde et Latine cenaverunt.

Proxima Circuli sessio fiet die 17 mensis Septembris. Interea iucundam aestatem vobis exoptamus!

Die 12 m. Martii a. 2022


Post amplius quattuor menses tandem fieri potuit ut sessionem iterum institueremus; peracto novissimo viralis epidemiae culmine, nobis licuit sine masca convenire. Sessioni hora tertia postmeridiana incohatae interfuerunt novem sodales.

Tristis nuntius allatus est de quodam sodale morbo Alzheimeriano affecto. Secundum nuntium attulit Stephanus Feye, Scholae Novae conditor; dixit enim novo edicto parentibus iam non licere liberos suos ad Scholam Novam instituendos mittere, nisi licentia stato tempore daretur post pueri puellaeve examen psycho-paedagogicum. Addidit multos parentes discipulorum inter 90, qui nunc ibi versantur, hanc licentiam non petivisse. Denique Christianus Laes nuntiavit Conventum eorum, qui Attice et Latine quoque loqui volunt, ineunte mense Aprili Delphis habitum iri.

Cum nemo argumentum disputationis proposuisset, ipse argumentum attuli "De bello", quod mihi videbatur convenire bello contra Ucrainam a Russo dictatore nunc gesto. Anno 2018 acroasin inter annuam Academiae Latinae sessionem Romae feci, c.t. De bello et Pace. Hodie verba mea videntur prophetica, quare nonnullas paragraphos citabo: "Coaevi nostri Europaei pacem habent ut statum ordinarium societatis humanae, sed infeliciter est error animi; eorum enim plerique, post alterum bellum mundanum nati, pace dodrantis saeculi et prosperitate fruuntur quali numquam antea. Oportet tamen non oblivisci pacem esse aequilibrium instabile, ut physicorum verbis utar. (...) Pax inter singulos cives imponitur vi custodum publicorum iustitia moderata. Estne ergo mirum, bella oriri inter civitates, quibus nulla superior auctoritas pacem imponit?"

De superiore auctoritate creanda certe iam fuerunt experimenta; creatae sunt Societas Nationum post primum bellum mundanum et Organizatio Nationum Unitarum post alterum bellum, sed ambae demonstraverunt suam impotentiam. Bella ergo suntne inevitabilia? "In orbe viventium viget Naturae lex validioris, cuius effectum naturalistae vocant selectionem naturalem. (...) Si scriptae historiae breve tempus consideramus, comperimus validiores vel intellegentiores gentes, Naturae legi parentes, debiliorum agris potiri non desiisse; parvae civitates inter se bellantes maiora regna genuerunt, quae, eandem legem sequentes, maxima imperia factae sunt, ut ea Persarum Achemenidarum vel Romanorum. Idem dici potest de potentissimis hodiernis imperiis."

Ne debilior fias aliquo vicino bellicoso, oportet Vegetii monitum in memoriam revoces: "Igitur, qui desiderat pacem, praeparet bellum."

Interrogati quid de hoc bello singuli participes sentirent, pauci dixerunt errorem fuisse fines militaris organizationis Atlanticae extendisse usque ad limitem Foederationis Russiae. Eis tamen, qui Russiae historiam in mente habent, contra putant hoc prudentiae causa factum esse. Inde enim a bello Chersonesi Tauricae, medio undevicesimo saeculo inter Russos ex una parte et Anglos Francogallosque ex altera parte gesto et a Russis perdito, incohatur in Russia series vehementorum populi motuum, quibus petitur finis imperatoris potentiae omni lege absolutae; qui motus semper ferociter a militibus et custodia politica oppressi sunt usque ad annum 1917, quo imperator Nicolaus II se a regimine abdicare coactus est. Ei successit Respublica cum regimine parlamentari, sed non diu; paucis enim mensibus post communistae, duce Lenino, hanc Rempublicam everterunt et in eius loco instituerunt "dictaturam proletariatus (operariorum)", sed de facto dictaturam omnipotentis Lenini.

Cum instituta erat prima Respublica, multae regiones a Russorum iugo se liberaverant, ut Polonia et Ucraina; Leninus temptavit Poloniam recuperare, sed eius exercitus a Polonis anno 1920 profligatus est et Polonia mansit libera. Ucraina contra iterum in Russorum dicionem redacta est et facta est una e Rebus publicis Socialisticis Sovieticis e quibus constabat Unio Rerum publicarum Socialisticarum Sovieticarum eodem anno creata.

Lenini successor, Stalinus, etiam ferocior dictator, Ucrainos, suorum agrorum possessione orbari nolentes (haec fuit "collectivisatio" agrorum) tanta fame oppressit, ut amplius tres miliones perirent famelici.

Cum anno 1989 deleretur murus Berolinensis, URSS quoque dissoluta est, duce Michaele Gorbatchev. Tunc omnes civitates Europae orientalis, quas Stalinus ad vassalitatem cogerat, se liberaverunt; Ucraina quoque a iugo sovietico se liberavit et facta est civitas libera… usque nunc. 

Post longam vivamque disputationem, aliquam potionem sobillavimus crustula gustando; deinde, albo panso, Francisca imagines Titini libri De septem crystallinis globulis proiectorio monstravit; sequebantur eas quas ante multos menses relinquere debuimus, epidemia coacti; ut solet, imagines descripsimus textumque Francogallicum in Latinum vertimus.

Denique legimus et Latine explicare conati sumus textum de opere Laurentii Valla c.t. De Voluptate a Francisca deprompto. 

   Dimissa sessione hora sexta, sex nostrum iucunde et Latine in vicina caupona cenaverunt.


Laurentius Valla (1407-1457)

De voluptate ac vero bono libri III

II, 2 sq.: An moriendum sit pro aliis


Quod labores, quod iacturas, quod discrimina, quod mortem denique non recusem, quod mihi tandem praemium aut quem finem proponis? Respondes: incolumitatem, dignitatem, amplitudinem patriae!

Hoc ergo bonum ostendis? Hoc pretio me remuneras? Propter hanc spem ad obeundam mortem adhortaris? Et nisi obtemperavero male de re publica meritum et senties et dices?

At vide quam latus est error iste tuus, si error potius quam malitia appellanda est: exponis praeclara ac splendida praemii nomina, salutis, libertatis, magnitudinis, nec post mihi illa persolvis. Tantum enim abest ut ista promissa assequar moriens ut si qua mihi aderant eadem quoque amittam. Nam quid sibi reliquit qui morti se obtulit?

Annon mors illorum, inquies, consuluit patriae?

Etiam: Numquid non salus patriae bonum est?

Non agnosco, nisi edoceas.

Nempe quod civitas a periculo erepta pace, libertate, otio, abundantia fruitur?

Bene habet, probe loqueris, temet ipsum sequor. Ecce cur virtus tantopere praedicatur et in astra fertur, quod eas res comparat quibus rebus maxime constat voluptas. 

(...)

Non queo satis intellegere cur quis pro patria mori velit. Tu moreris quia non vis ut patria moriatur, quasi vero tibi pereunti non et patria occidat. Sicut enim oculis capto ipsa lux tenebrae sunt, ita qui moriendo exstinguitur huic secum cuncta exstinguuntur.

Times amittere patriam, quasi non possimus nisi ubi nati sumus aetatem degere? Interdum conducibilius est extra natale solum aevum traducere, quod plurimi etiam doctissimi saepe fecerunt ut, ne de aliis dicam, ipsi stoicae disciplinae longe principes, Zenon, Cleantes, Chrysippus. Unde illud verbum praeclarissimum durat: “Illic mihi patria ubicumque bene est.”

At non erit, inquies, ista vera patria. Ideoque plurimi maluerunt pro vera mori quam in non vera vivere, et sapientissimus ille vir Ithacam suam in asperrimis saxulis tamquam nidulum affixam immortalitati anteposuit.

Ut ista vera essent quae non sunt, tamen omittimus exempla quae alioquin plura pro nobis sunt. Intueamur rationem.

Nam quid mihi vis ‘patriam’ vocari? Nempe urbem et civitatem, id est homines. Utrum horum praestantius? Nimirum homines. Nam urbs sine civibus non magis optanda res est quam cadaver. Qui porro inter ipsos homines carissimi? Profecto parentes, liberi, coniuges, fratres et gradatim deinceps reliqui. Quod si igitur pro his quos modo nominavi ad oppetendam mortem nulla me humana ratio compellit, an pro aliis mori debebo et saluti meae alienam anteferre?

At melius est, inquis, bonum plurimorum quam unius. Ita credo. Etiam pro decem barbaris mori debebo? Ego quoque mallem decem a morte eripere quam unum, et si aliter facerem, si modo aequales personae essent, delinquerem.

Sed me potius debeo quam centum milia salvare; maius bonum est vita mea quam universorum hominum mihi ipsi. Etenim nemo mori debet pro uno aut altero cive; ergo nec adiecto tertio nec quarto nec quinto et ita in infinitum. Nam quando incipiet illud decorum pro civibus mori?

Item e contra finge civitatem constare ex mille civibus. Mori pro mille, inquies, decorum est. Quid si unum dema? Etiam decorum est, dices. “Demo alterum et item alterum”, ut inquit Horatius, donec ad unum perveniam. Ex quo apparet non esse ne pro mille quidem moriendum.


Saturnie die 30 m. Octobris a. 2021


Septem tantum sodales interfuerunt, aliis sive impeditis sive viro coronario affectis.

Unus nostrum, qui in studiorum universitate Mamuciensi docet, nobis difficultates narravit, quas superare debuit ad Magnam Britanniam relinquendam, cum probatio vaccinationis apud eos non sufficiat.

Argumentum de "Brexitus" effectibus diligenter paraverat sodalis Stephanus Gysens; post rem expositam, secuta est longa disputatio de modo quo Angli se gerant erga Unionem Europaeam post foedus laboriose necnon in extremis pactum.

Tam longa fuit disputatio, qua singulis licuit opinionem fuse patefacere, ut solum superesset tempus ad textum Hugonis Grotii, humanistae Hollandi, quem Francisca elegerat, legendum et explicandum.

Titini ergo imagines commentabimur inter proximam sessionem.

Dimissa sessione nonnulli iucunde et Latine cenaverunt in vicina caupona.


Saturni die 18 m. Septembris

Post longam intercapedinem nobis propter epidemiam impositam, tandem licet sessionem solitis condicionibus iterum habere. 

Hac occasione nullum argumentum ad disputandum aptum erat propositum; quare, ut post ferias aestivas fieri solet, singulos interrogavi de modo, quo singulares huius anni ferias occupavissent. Interrogavi haec:

- quae maiora incommoda singuli vestrum passi sunt, cum bis per longos menses domi inclusi sunt?

- libertas nostra fuitne merito restricta, suadentibus medicis virologis?

- Belgicum regimen gessitne efficaciter bellum contra coronavirus?

- estne vaccinatio solus modus virus eradicandi? Oportetne vaccinatio voluntaria an obligatoria sit? 

Deinde duo exempla praeteritarum epidemiarum viralium exposui.

Hodierna pandemia est res nova; nulla enim eiusdem infectiosi agentis antea est nota; de eius futuro nihil ergo praevidere possumus.

Quare aliud exemplum epidemiae viralis, cuius historia est bene nota, breviter exposui.

Epidemiae poliomyelitis (e Graeco ‘cinereus’ et ‘medulla’) solum vicesimo saeculo agnitae sunt; ab anno 1910 epidemiae compluries saevierunt in civitatibus industria praeditis, praecipue in urbibus et aestivo tempore.

Hic tamen morbus iam diutissime in mundo homines afficit, ut demonstratur hac stela Aegyptiaca XIV saeculi a.Ch.n.








Ipse poliomyelitis epidemiam passus sum, quae annis quinquagesimis vicesimi saeculi in Belgica et vicinis civitatibus saeviit. Non per aera, ut coronavirus, sed per aquam inquinatam fiebat contagio. Omnia natabula publica clausa sunt, oportebat solum aquam bibere ex lagoenis domi aperiendis atque holera et poma comedere cute adempta.

Cum anno 1952 Italiam cum parentibus peterem per Germaniae stratam autocineticam, videbamus multis in locis tabulas ab Americanis militibus positas cum inscriptione virusable.

Tunc agens infectiosus nondum erat vere notus; non enim erat microbium microscopio optico visibile, sed pertinebat ad categoriam agentium invisibilium; agens poliomyelitis latebat in liquore extracto e cadaveris medulla infecta (unde nomen tunc datum ‘virus’ = sucus, ex. virus cochlearum). Multo serius microscopio electronico poliomyelitis virus visibile factum apparuit ut globulus minimus.

Iam ab annis tricesimis vicesimi saeculi non pauci scientifici conati sunt efficax et insons vaccinum elaborare, sed sine successu. Non ante annum 1960 duo vaccina efficacia et insontia in promptu fuerunt in Belgica, ubi ab anno 1945 puerorum vaccinatio facta est obligatoria. Paucis annis post poliomyelitis in Belgica disparuit.

Organizatio Mundana Sanitatis (OMS) statuit poliomyelitem in toto orbe terrarum eradicare et mense Augusto anni 2020 nuntiavit hanc luem ubique disparuisse praeter Afghaniam (29 casus) et Pakistaniam (58 casus). 

Alterum exemplum est variola (Fr. variole; Angl. smallpox), quoque morbus viralis, qui iam multa saecula in mundo saevit; in Europa saepe fuerunt magnae vastatricesque  epidemiae, quae vicesimo saeculo vaccinatione obligatoria finem habuerunt. 

OMS anno 1980  nuntiavit variolam vaccinatione superatam et eradicatam esse in toto orbe terrarum.

His duobus exemplis demonstratur solam vaccinationem morbos virales vincere posse, cum usque nunc non inventa sint medicamina efficacia.

Post pausam cafeariam in album proiectae sunt imagines Titini libri, c.t. De septem globulis crystallinis; eas, ut solet, descripsimus et nubeculas Francogallice conscriptas in Latinum vertimus.

Dimissa sessione  quattuor sodales Latine et iucunde cenaverunt in vicina caupona.


Saturni die 26 m. Septembris a. 2020

Unam tantum sessionem adhuc habere potuimus propter epidemiam coronaviri; secunda enim sessio, quae Saturni die 28 m. Martii erat habenda, fieri non potuit. Post intercapedinem sex mensium putavimus sessionem iterum institui posse, non tamen sine cautela.

Propter certas distantias inter participes servandas Titini imagines in albo monstrare non potuimus; quare statuimus sessionem habere solito breviorem.

Octo fuerunt participes, inter quos unus novus, vir linguam Latinam in aliqua schola Luxemburgensi docens. Singuli narraverunt quomodo coercitionem vixissent et ferias aestivas degissent.

Per alteram sessionis horam textus difficilis lectus est, multis explicationibus iuvantibus. Infra legi potest haec pagina conscripta ab Hieronymo Fracastore, medico Veronensi, qui habetur ut conditor epidemologiae modernae.

Hora sexta dimissa est sessio. Speramus fore ut proxima sessio fieri possit Saturni die 14 m. Novembris; res autem vobis tempori confirmabitur.


………………………………..


Hieronymus Fracastorius (c. 1478-1553), Veronensis, fuit medicus, mathematicus, poeta, humanista, iuris peritus, geographus, astronomus et praecipue epidemiologus. Clarissimus enim est theoria quam de his quaestionibus divulgavit opere c.t. De contagione et contagiosis morbis. Tamquam medicus participavit Concilium Tridentinum, cuius locum curavit mutandum ob pestem saevientem. Est etiam auctor vocabuli "syphilis", quod primum apparet in eius medico carmine Syphilis sive De morbo gallico.


Hieronymi Fracastorii Veronensis

De contagione et contagiosis morbis


Quid sit contagio

(...) Qui hausto veneno pereunt, infectos quidem fortasse dicimus, contagionem autem accepisse, minime. Et in aere quae simpliciter putrescunt, lac et carnes et reliqua, corrupta quidem vocamus, non autem contagionem passa, nisi et aer ipse corruptus consimiliter fuerit; de hoc autem diligentius in sequentibus inquiremus.

Videtur autem actio omnis et passio aut circa rerum substantiam fieri, aut circa accidentia; contagionem autem accepisse quempiam non appellamus, quod calefactus ab alio fuerit aut factus vitiosus, nisi per transumptionem. (...)

Nunc, si licet aliquo modo contagionis rationem subfigurare, dicemus contagionem esse consimilem quandam mixti secundum substantiam corruptionem, de uno in aliud transeuntem infectione in particulis insensibilibus primo facta.


De prima contagionum differentia

Triplex autem videtur esse prima contagionum omnium differentia: alia enim contactu solo afficiunt, alia praeter hoc et fomitem quoque relinquunt et per ipsum contagiosa sunt, ut scabies, phthisis, areae, elephantiasis et id genus; fomitem appello vestes, ligna et eiusmodi, quae incorrupta quidem ipsa existentia conservare nihilominus apta sunt contagionis seminaria prima et per ipsa afficere; nonnulla porro sunt quae non contactu solo, non solo fomite, sed et quod distans etiam transferunt contagionem, ut pestilentes febres et phthisis et lippitudines quaedam et exanthemata illa, quae variolae vocantur, et similia. 

Videntur autem ordine quodam se habere haec; nam quae ad distans faciunt contagionem, ea et fomite et contactu afficere consuevere; quae vero fomite contagiosa sunt, eadem et contactu contagiosa sunt, ad distans autem non omnia, at contactu omnia; quapropter et simplicissima est et natura prior ea contagio, quae solo contactu afficit, quare et de ea primo agemus, inquirentes quomodo fiat, et per quod principium, mox et de aliis, ut videamus an omnium sit commune quoddam principium, an diversum in singulis, et quid proprium habeat unaquaeque.